Trong công việc quản lý thiết bị đo, hai thuật ngữ “hiệu chuẩn” và “kiểm định” thường được dùng thay thế cho nhau. Thực tế, đây là hai hoạt động khác nhau về mục đích, căn cứ thực hiện và cách sử dụng kết quả. Hiểu đúng sự khác biệt giúp doanh nghiệp lựa chọn dịch vụ phù hợp và tránh thiếu sót khi được kiểm tra.
Hiệu chuẩn là gì?
Hiệu chuẩn là hoạt động xác định mối quan hệ giữa giá trị đo của phương tiện đo với giá trị tương ứng của chuẩn đo lường. Kết quả hiệu chuẩn là bộ số liệu gồm sai số tại từng điểm đo và độ không đảm bảo đo đi kèm. Hiệu chuẩn không tự kết luận thiết bị “đạt” hay “không đạt”; người sử dụng dựa vào số liệu để so sánh với yêu cầu kỹ thuật của mình.
Hiệu chuẩn thường xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp: đáp ứng hệ thống quản lý chất lượng, yêu cầu của khách hàng, hoặc đơn giản là đảm bảo kết quả đo trong sản xuất đáng tin cậy.
Kiểm định là gì?
Kiểm định là hoạt động đánh giá và xác nhận phương tiện đo phù hợp với yêu cầu kỹ thuật đo lường đã được quy định. Kiểm định áp dụng cho những phương tiện đo thuộc diện quản lý bắt buộc theo quy định pháp luật về đo lường, thường là thiết bị dùng trong mua bán, thanh toán, bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe và môi trường. Kết quả kiểm định là kết luận đạt hoặc không đạt, kèm dấu, tem hoặc giấy chứng nhận kiểm định.
Những điểm khác biệt chính
- Mục đích: hiệu chuẩn cung cấp số liệu sai số; kiểm định xác nhận sự phù hợp với yêu cầu đã quy định.
- Tính bắt buộc: kiểm định là nghĩa vụ đối với phương tiện đo thuộc danh mục quản lý; hiệu chuẩn chủ yếu do doanh nghiệp tự nguyện thực hiện theo nhu cầu quản lý chất lượng.
- Kết quả: hiệu chuẩn cho bảng số liệu và độ không đảm bảo đo; kiểm định cho kết luận đạt hoặc không đạt.
- Chu kỳ: chu kỳ kiểm định được quy định cho từng loại phương tiện đo; chu kỳ hiệu chuẩn do doanh nghiệp xác định dựa trên mức độ sử dụng và rủi ro.
Doanh nghiệp nên làm gì?
Bước đầu tiên là lập danh mục toàn bộ thiết bị đo, sau đó xác định thiết bị nào thuộc diện phải kiểm định và thiết bị nào chỉ cần hiệu chuẩn. Với thiết bị phải kiểm định, cần tuân thủ đúng chu kỳ quy định. Với thiết bị chỉ hiệu chuẩn, nên xây dựng chu kỳ và tiêu chí chấp nhận riêng, ghi rõ trong quy trình nội bộ.
Khi chưa chắc chắn thiết bị thuộc nhóm nào, doanh nghiệp có thể liên hệ INTEST để được tư vấn trước khi lập kế hoạch, tránh làm thừa hoặc bỏ sót.