Mỗi khi một chiếc cân trong nhà máy hiển thị một kilôgam hay một nhiệt kế báo một trăm độ, người dùng mặc nhiên tin vào con số đó. Niềm tin ấy không tự nhiên mà có: nó dựa trên một hệ thống chuẩn đo lường được tổ chức theo nhiều cấp, trong đó chuẩn quốc gia giữ vai trò nền tảng.
Chuẩn đo lường quốc gia là gì?
Chuẩn đo lường quốc gia là chuẩn được công nhận ở cấp quốc gia để làm cơ sở xác định giá trị cho các chuẩn khác của cùng một đại lượng trong nước. Mỗi đại lượng như khối lượng, chiều dài, nhiệt độ, áp suất hay điện áp đều có chuẩn riêng. Các chuẩn quốc gia được duy trì trong điều kiện nghiêm ngặt và được so sánh với chuẩn của các quốc gia khác hoặc với hệ đơn vị đo quốc tế SI.
Chuỗi liên kết chuẩn hoạt động như thế nào?
Từ chuẩn quốc gia, giá trị được truyền xuống các cấp thấp hơn qua những phép so sánh có kiểm soát:
- Chuẩn quốc gia truyền giá trị cho chuẩn chính của các phòng thí nghiệm hiệu chuẩn.
- Chuẩn chính truyền giá trị cho chuẩn công tác dùng hằng ngày.
- Chuẩn công tác được dùng để hiệu chuẩn thiết bị đo của doanh nghiệp.
Mỗi bước so sánh đều có độ không đảm bảo đo được ước lượng và ghi lại. Chuỗi so sánh không đứt đoạn này được gọi là tính liên kết chuẩn đo lường. Nhờ đó, một phép đo tại xưởng sản xuất có thể truy ngược về chuẩn quốc gia và về hệ SI.
Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm?
Nếu thiết bị được hiệu chuẩn bằng chuẩn không rõ nguồn gốc, con số trên giấy chứng nhận khó được chấp nhận và rủi ro sai lệch rất khó kiểm soát. Ngược lại, khi tính liên kết chuẩn được chứng minh, kết quả đo của doanh nghiệp có thể so sánh được với kết quả của khách hàng, nhà cung cấp và cơ quan quản lý.
- Thống nhất trong chuỗi cung ứng: hai bên mua bán cùng tham chiếu về một gốc chuẩn.
- Đáp ứng hệ thống quản lý: các tiêu chuẩn quản lý chất lượng yêu cầu thiết bị đo phải liên kết được với chuẩn quốc gia hoặc quốc tế.
- Cơ sở cho cải tiến: dữ liệu đo đáng tin cậy là điều kiện để phân tích và cải tiến quy trình.
Kiểm tra tính liên kết chuẩn trên giấy chứng nhận
Một giấy chứng nhận hiệu chuẩn tốt ghi rõ chuẩn đã dùng và nguồn liên kết của chuẩn đó. Doanh nghiệp nên đọc kỹ phần này thay vì chỉ xem kết luận cuối cùng. INTEST duy trì hệ thống chuẩn có liên kết rõ ràng và sẵn sàng cung cấp thông tin này khi khách hàng yêu cầu.